Jelmer Kuipers: ‘Ik herkende se anne lucht’

Tekst: Willem Altena

Foto’s: Jan Blaauw

Wie daar nu woont, middenin de Noorderhoek, kan het zich nauwelijks voorstellen. Maar toen Jelmer Kuipers daar als jong kereltje rondhuppelde, had zijn huis aan de Winsemiusstraat vrij uitzicht over de landerijen. ,,Wij konnen kieke tot an Skarnegoutum toe”, verzekerde de 85-jarige ex-VHS-voorzitter dinsdagochtend 24 maart in de biebkelder zijn veertig toehoorders. Voor zover zij toch al niet aan z’n lippen hingen, waren ze nu volledig met stomheid geslagen.
De meesten kennen Kuipers als kantoorman bij metaalfabriek Kwant, VW-verkoper bij schoonvader/garagehouder Harke Pheifer en staffunctionaris van het Fries Scheepvaart Museum. In zijn gastsprekersrol uit de serie ’Dus dou bist un Sneker…’ wou hij het juist daarover níet hebben. Liever vertelde hij hoe ‘íe in zijn jeugdige jaren de stad leerde kennen en beleefde.
Over zijn voorouders, zei hij, kwam hij vroeger in het ouderlijk huis (aan de Singel boven de smederij van zijn vader) niks gewaar. Wat hij van hen weet, moest hij opdiepen uit de archieven – een niet helemaal onbekend terrein trouwens voor een geschiedenisliefhebber.
Zijn Sneker opoe, een Kamstra van moeke’s kant die in een boerderijtje bij de Joodse begraafplaats woonde, kreeg in het laatste kwart van de negentiende eeuw negen kinderen. Niet minder dan zes van hen stierven als baby of peuter. De overige drie haalden elk de zeventig. ,,Wat moet zo’n vrouw een verdriet hebben gehad”, constateerde nazaat Jelmer in gemoede. ,,En dan te bedenken dat zij in die tijd geen uitzondering was.’’
Natuurlijk, de Tweede Wereldoorlog is een zwarte bladzijde in de vaderlandse geschiedenis. Maar voor ondernemende jongens als Kuiper junior had het ook iets spannends. Overburen met rood haar die niemand vertrouwde, maar aan het eind van de oorlog vluchtten toen ze bij het verzet bleken te zitten. Een rijwielenrazzia in de wijk. Paniek zaaiende Duitsers met gasmaskers op. Een koerierster na spertijd bijna betrapt met tientallen ontvreemde bonkaarten in de fietstas…
Kuipers: ,,Un eintsje lopen richting Ysbrechtum en dan waren we bij de skiëtheuvel. Achter plieses en singende Dútse soldaten an die’t deur oanze straat dêr heen marsjeerden. Gingen we heimelek oppe sneup nar de koperen hulzen die we plattrapten. Leverde gau un paar senten op. Later ston dur straf op en sochten de Dútsers se self op.”
De Bevrijding, op 15 april, is in Kuipers’ geheugen – en oren en neus! – gegrift. Haast iedere Sneker weet dat de aftaaiende Duitse bezetters laf de brand in de karakteristieke Waag aan de Marktstraat staken. ,,Mar foor oans was ut fral de ferskrikkeleke ontploffing fan hun munietsiehok in oanze buurt wêrdeur we die dag noait fergete salle. Was ok anstoken. Sun klap…, skriklek, de oren suusden jou dur uren fan.”
‘Flanzend’ naar chocoladerepen slenterden hij en zijn buurtvriendjes daags daarop aan de Bolswarderweg langs een hele rij Amerikaanse legervoertuigen. Die roken heel speciaal. Naar peut en zo. Een halve eeuw later reden oude jeeps en ander materieel van Keep them Rolling door Sneek. Wat rook Kuipers vanaf de stoep? Exact dezelfde geur. ,,Ik herkende se anne lucht, niet iens an hoe at se dur útsagen…’’

Het bestuur van de Vereniging Historisch Sneek nodigt de leden hierbij uit voor de Algemene Ledenvergadering op dinsdag 24 maart, 20.00 uur in de Schuttersheuvel, Harmen Sytstrastraat 8a
Na de pauze, ongeveer 21.00 uur is het woord aan de heer Jaap Sonnenberg over ‘De Weduwe Joustra’. Dit deel van de avond is ook voor niet-leden toegankelijk.

Agenda ledenvergadering 2026 (concept)
Verslag ALV 2025
Jaarverslag 2025

Jos en Esther Abbink gauw gewend na jaren ‘in de vis’

Tekst: Willem Altena

Foto: Jan Blaauw

Jos en Esther Abbink zaten bijna hun hele werkzame leven ‘in de vis’. Ruim een jaar geleden deden ze de bekende winkel in de Galigastraat over aan (jarenlange medewerker en super-haringklaarmaker) Guus en echtgenote Henny Bleeker. Eindelijk de netten ophangen, oftewel: met pensioen!

,,Dat wende sneller dan we dochten”, bekende het paar in koor, dinsdag 27 januari in biebkelder De Waag op een drukbeklante VHS-praatochtend van ‘Dus dou bist un Sneker…’

Hoewel? Gewend? Nog geen uur na de zeer geanimeerde presentatie over het bijna honderdjarig familiebedrijf in de binnenstad stonden ze achter de toonbank in de dorpswinkel van hun Ysbrechtumer dorpsgenoot Johannes Greidanus.

Jos, schouderophalend: ,,Ach, ja. De bakker wu un dag of wat op fekaansie en tuggeliek de winkel open houwe. Toen seiden wij: nou je, dan gaan we dur ok un middag in staan. Un winkel, klanten, it blieft toch kriebelen’’.

Voor Esther hield het in, dat ze deze middag in het ‘onderkomen’ van de Vereniging Historisch Sneek verstek moest laten gaan. Sinds enkele maanden is zij hier een van de bedrijvigste vrijwilligers rond het ordenen en digitaliseren van het aldoor uitdijende archief van de club.

,,Machtig moai, interessant werk”, verzekert Esther. ,,Al die jaren hef ik sefeul klanten, Snekers foaral, sproken – en dan niet alleen over ut lekkere fisje. Je kregen fan alles te horen. Je hewwe de saak in ut sentrum, dus dur hoefde mar wat te speulen en te gebeuren, of wij waren oppe hoogte. Die ouwe ferhalen over bewoaners, panden en dingen hef ik in ut kopke opslagen. Dat ken ik hier nou bruke. En as ik iets niet weet, fraag it ut an Jos’’.

Voor een uitgebreid verhaal over de Abbinks en hun vishandel zie de eerstvolgende uitgave in maart van ons verenigingsmagazine De Waag.