Tekst: Willem Altena

Foto: Jan Blaauw

‘Met un Joustra op sien tied, raakst geliek dien ferkoudhied kwiet’. ‘Geen kater later, geen maagzuur overstuur. Onze Beerenburg is puur natuur’.

Jaap Sonnenberg kan het weten, want hij verkeerde het gros van zijn 85 leeftijdsjaren tussen de muren van de distilleerderij annex drankwinkel in het karaktervolle bedrijfspand aan het Kleinzand.

,,Bezoekers bekruipt bij ons onveranderlijk het aangename gevoel een stap terug in de tijd te zetten. Ze zien een onvervalst drankorgel, krijgen een indruk van het brouwen, schuiven gezellig aan in het proeflokaal. Dat traditionele, museale, noem het voor mijn part ouwe meuk, is precies wat ik er zelf ook nog altijd ervaar. Wat mij betreft, blijft dat nog lang zo…”

Die haast spirituele constatering deed een zichtbaar (na)genietende Sonnenberg dinsdagavond 24 maart in wijkgebouw De Schuttersheuvel, waar hij een geanimeerde, goedbezochte causerie hield over de in 1860 gestichte familieonderneming.

Meer over het verleden, ups, downs, toekomst en overige wetenswaardigheden rond de firma, de intrigerende founding mother – de Weduwe Joustra – en haar opvolgers in het eerstvolgende VHS-magazine De Waag.

De scheidende bestuursleden Alie Schulte, Joop Boom en Gerrit van Diggelen zijn tijdens de algemene jaarvergadering van de VHS, dinsdagavond 24 maart in wijkgebouw De Schuttersheuvel, fleurig uitgewuifd.
Boom en Schulte, die respectievelijk twaalf en vijftien jaar achter de bestuurstafel zaten, werden door voorzitter Ko Smorenburg in de bloemetjes gezet. Vertrekkend penningmeester Gerrit van Diggelen, die tobt met zijn gezondheid, kreeg het kleurrijke boeket de volgende dag thuis persoonlijk uitgereikt.
Van Diggelen hield voor de vereniging acht jaar lang de penningen ‘meesterlijk’ op orde, aldus Smorenburg. Tot ieders spijt, Van Diggelen zelf voorop, zit een vervolg er niet meer in. Diens plaats in het bestuur wordt ingenomen door good old Gerrit Vonk (jaargang 1944), die ook eerder de functie van ponghouwer bij de club bekleedde.
Schulte en Boom zijn heus niet voor de VHS verloren. De eerste blijft zitting houden in de commissie die de ledenreisjes regelt. Ook gaat ze vrolijk door met het op poten houden van de spreekochtenden ‘Dus dou bist un Sneker’. Volgens Smorenburg kan zij als ‘grondlegger en geestelijk moeder’ van deze succesvolle clubactiviteit ook nog lang niet worden gemist. Hetzelfde geldt voor Boom, de ‘huismeester’ van biebkelder De Waag, die als archiefvrijwilliger (zij het wat minder) actief blijft.
Schulte werd onder luid applaus benoemd tot lid van verdienste. Boom, die al eerder deze onderscheiding ontving, kreeg van de ruim aanwezige leden eenzelfde verdiende ovatie. Hij zat in de organisatie van de themabijeenkomsten en was immer bereid de VHS te vertegenwoordigen bij het bemensen van bijvoorbeeld de boekenkraam.
◦ Schulte en Boom worden in het bestuur vervangen door Greetje Smit (1958) en Philip Boot (1958). Die komen in een gespreid bedje, zo lijkt het. De financiën zijn althans keurig op orde (de contributie blijft ook volgend jaar ongewijzigd), het vrijwilligerskorps draait soepel en het ledental schommelt stabiel rond de elfhonderd. Hoewel: nieuwe leden blijven meer dan van harte welkom!

Jelmer Kuipers: ‘Ik herkende se anne lucht’

Tekst: Willem Altena

Foto’s: Jan Blaauw

Wie daar nu woont, middenin de Noorderhoek, kan het zich nauwelijks voorstellen. Maar toen Jelmer Kuipers daar als jong kereltje rondhuppelde, had zijn huis aan de Winsemiusstraat vrij uitzicht over de landerijen. ,,Wij konnen kieke tot an Skarnegoutum toe”, verzekerde de 85-jarige ex-VHS-voorzitter dinsdagochtend 24 maart in de biebkelder zijn veertig toehoorders. Voor zover zij toch al niet aan z’n lippen hingen, waren ze nu volledig met stomheid geslagen.
De meesten kennen Kuipers als kantoorman bij metaalfabriek Kwant, VW-verkoper bij schoonvader/garagehouder Harke Pheifer en staffunctionaris van het Fries Scheepvaart Museum. In zijn gastsprekersrol uit de serie ’Dus dou bist un Sneker…’ wou hij het juist daarover níet hebben. Liever vertelde hij hoe ‘íe in zijn jeugdige jaren de stad leerde kennen en beleefde.
Over zijn voorouders, zei hij, kwam hij vroeger in het ouderlijk huis (aan de Singel boven de smederij van zijn vader) niks gewaar. Wat hij van hen weet, moest hij opdiepen uit de archieven – een niet helemaal onbekend terrein trouwens voor een geschiedenisliefhebber.
Zijn Sneker opoe, een Kamstra van moeke’s kant die in een boerderijtje bij de Joodse begraafplaats woonde, kreeg in het laatste kwart van de negentiende eeuw negen kinderen. Niet minder dan zes van hen stierven als baby of peuter. De overige drie haalden elk de zeventig. ,,Wat moet zo’n vrouw een verdriet hebben gehad”, constateerde nazaat Jelmer in gemoede. ,,En dan te bedenken dat zij in die tijd geen uitzondering was.’’
Natuurlijk, de Tweede Wereldoorlog is een zwarte bladzijde in de vaderlandse geschiedenis. Maar voor ondernemende jongens als Kuiper junior had het ook iets spannends. Overburen met rood haar die niemand vertrouwde, maar aan het eind van de oorlog vluchtten toen ze bij het verzet bleken te zitten. Een rijwielenrazzia in de wijk. Paniek zaaiende Duitsers met gasmaskers op. Een koerierster na spertijd bijna betrapt met tientallen ontvreemde bonkaarten in de fietstas…
Kuipers: ,,Un eintsje lopen richting Ysbrechtum en dan waren we bij de skiëtheuvel. Achter plieses en singende Dútse soldaten an die’t deur oanze straat dêr heen marsjeerden. Gingen we heimelek oppe sneup nar de koperen hulzen die we plattrapten. Leverde gau un paar senten op. Later ston dur straf op en sochten de Dútsers se self op.”
De Bevrijding, op 15 april, is in Kuipers’ geheugen – en oren en neus! – gegrift. Haast iedere Sneker weet dat de aftaaiende Duitse bezetters laf de brand in de karakteristieke Waag aan de Marktstraat staken. ,,Mar foor oans was ut fral de ferskrikkeleke ontploffing fan hun munietsiehok in oanze buurt wêrdeur we die dag noait fergete salle. Was ok anstoken. Sun klap…, skriklek, de oren suusden jou dur uren fan.”
‘Flanzend’ naar chocoladerepen slenterden hij en zijn buurtvriendjes daags daarop aan de Bolswarderweg langs een hele rij Amerikaanse legervoertuigen. Die roken heel speciaal. Naar peut en zo. Een halve eeuw later reden oude jeeps en ander materieel van Keep them Rolling door Sneek. Wat rook Kuipers vanaf de stoep? Exact dezelfde geur. ,,Ik herkende se anne lucht, niet iens an hoe at se dur útsagen…’’