Hemelvaartsdag 14 mei en vrijdag 15 mei is De Waag gesloten.

Tekst: Willem Altena

Foto: Jan Blaauw

‘Met un Joustra op sien tied, raakst geliek dien ferkoudhied kwiet’. ‘Geen kater later, geen maagzuur overstuur. Onze Beerenburg is puur natuur’.

Jaap Sonnenberg kan het weten, want hij verkeerde het gros van zijn 85 leeftijdsjaren tussen de muren van de distilleerderij annex drankwinkel in het karaktervolle bedrijfspand aan het Kleinzand.

,,Bezoekers bekruipt bij ons onveranderlijk het aangename gevoel een stap terug in de tijd te zetten. Ze zien een onvervalst drankorgel, krijgen een indruk van het brouwen, schuiven gezellig aan in het proeflokaal. Dat traditionele, museale, noem het voor mijn part ouwe meuk, is precies wat ik er zelf ook nog altijd ervaar. Wat mij betreft, blijft dat nog lang zo…”

Die haast spirituele constatering deed een zichtbaar (na)genietende Sonnenberg dinsdagavond 24 maart in wijkgebouw De Schuttersheuvel, waar hij een geanimeerde, goedbezochte causerie hield over de in 1860 gestichte familieonderneming.

Meer over het verleden, ups, downs, toekomst en overige wetenswaardigheden rond de firma, de intrigerende founding mother – de Weduwe Joustra – en haar opvolgers in het eerstvolgende VHS-magazine De Waag.

De scheidende bestuursleden Alie Schulte, Joop Boom en Gerrit van Diggelen zijn tijdens de algemene jaarvergadering van de VHS, dinsdagavond 24 maart in wijkgebouw De Schuttersheuvel, fleurig uitgewuifd.
Boom en Schulte, die respectievelijk twaalf en vijftien jaar achter de bestuurstafel zaten, werden door voorzitter Ko Smorenburg in de bloemetjes gezet. Vertrekkend penningmeester Gerrit van Diggelen, die tobt met zijn gezondheid, kreeg het kleurrijke boeket de volgende dag thuis persoonlijk uitgereikt.
Van Diggelen hield voor de vereniging acht jaar lang de penningen ‘meesterlijk’ op orde, aldus Smorenburg. Tot ieders spijt, Van Diggelen zelf voorop, zit een vervolg er niet meer in. Diens plaats in het bestuur wordt ingenomen door good old Gerrit Vonk (jaargang 1944), die ook eerder de functie van ponghouwer bij de club bekleedde.
Schulte en Boom zijn heus niet voor de VHS verloren. De eerste blijft zitting houden in de commissie die de ledenreisjes regelt. Ook gaat ze vrolijk door met het op poten houden van de spreekochtenden ‘Dus dou bist un Sneker’. Volgens Smorenburg kan zij als ‘grondlegger en geestelijk moeder’ van deze succesvolle clubactiviteit ook nog lang niet worden gemist. Hetzelfde geldt voor Boom, de ‘huismeester’ van biebkelder De Waag, die als archiefvrijwilliger (zij het wat minder) actief blijft.
Schulte werd onder luid applaus benoemd tot lid van verdienste. Boom, die al eerder deze onderscheiding ontving, kreeg van de ruim aanwezige leden eenzelfde verdiende ovatie. Hij zat in de organisatie van de themabijeenkomsten en was immer bereid de VHS te vertegenwoordigen bij het bemensen van bijvoorbeeld de boekenkraam.
◦ Schulte en Boom worden in het bestuur vervangen door Greetje Smit (1958) en Philip Boot (1958). Die komen in een gespreid bedje, zo lijkt het. De financiën zijn althans keurig op orde (de contributie blijft ook volgend jaar ongewijzigd), het vrijwilligerskorps draait soepel en het ledental schommelt stabiel rond de elfhonderd. Hoewel: nieuwe leden blijven meer dan van harte welkom!

Jelmer Kuipers: ‘Ik herkende se anne lucht’

Tekst: Willem Altena

Foto’s: Jan Blaauw

Wie daar nu woont, middenin de Noorderhoek, kan het zich nauwelijks voorstellen. Maar toen Jelmer Kuipers daar als jong kereltje rondhuppelde, had zijn huis aan de Winsemiusstraat vrij uitzicht over de landerijen. ,,Wij konnen kieke tot an Skarnegoutum toe”, verzekerde de 85-jarige ex-VHS-voorzitter dinsdagochtend 24 maart in de biebkelder zijn veertig toehoorders. Voor zover zij toch al niet aan z’n lippen hingen, waren ze nu volledig met stomheid geslagen.
De meesten kennen Kuipers als kantoorman bij metaalfabriek Kwant, VW-verkoper bij schoonvader/garagehouder Harke Pheifer en staffunctionaris van het Fries Scheepvaart Museum. In zijn gastsprekersrol uit de serie ’Dus dou bist un Sneker…’ wou hij het juist daarover níet hebben. Liever vertelde hij hoe ‘íe in zijn jeugdige jaren de stad leerde kennen en beleefde.
Over zijn voorouders, zei hij, kwam hij vroeger in het ouderlijk huis (aan de Singel boven de smederij van zijn vader) niks gewaar. Wat hij van hen weet, moest hij opdiepen uit de archieven – een niet helemaal onbekend terrein trouwens voor een geschiedenisliefhebber.
Zijn Sneker opoe, een Kamstra van moeke’s kant die in een boerderijtje bij de Joodse begraafplaats woonde, kreeg in het laatste kwart van de negentiende eeuw negen kinderen. Niet minder dan zes van hen stierven als baby of peuter. De overige drie haalden elk de zeventig. ,,Wat moet zo’n vrouw een verdriet hebben gehad”, constateerde nazaat Jelmer in gemoede. ,,En dan te bedenken dat zij in die tijd geen uitzondering was.’’
Natuurlijk, de Tweede Wereldoorlog is een zwarte bladzijde in de vaderlandse geschiedenis. Maar voor ondernemende jongens als Kuiper junior had het ook iets spannends. Overburen met rood haar die niemand vertrouwde, maar aan het eind van de oorlog vluchtten toen ze bij het verzet bleken te zitten. Een rijwielenrazzia in de wijk. Paniek zaaiende Duitsers met gasmaskers op. Een koerierster na spertijd bijna betrapt met tientallen ontvreemde bonkaarten in de fietstas…
Kuipers: ,,Un eintsje lopen richting Ysbrechtum en dan waren we bij de skiëtheuvel. Achter plieses en singende Dútse soldaten an die’t deur oanze straat dêr heen marsjeerden. Gingen we heimelek oppe sneup nar de koperen hulzen die we plattrapten. Leverde gau un paar senten op. Later ston dur straf op en sochten de Dútsers se self op.”
De Bevrijding, op 15 april, is in Kuipers’ geheugen – en oren en neus! – gegrift. Haast iedere Sneker weet dat de aftaaiende Duitse bezetters laf de brand in de karakteristieke Waag aan de Marktstraat staken. ,,Mar foor oans was ut fral de ferskrikkeleke ontploffing fan hun munietsiehok in oanze buurt wêrdeur we die dag noait fergete salle. Was ok anstoken. Sun klap…, skriklek, de oren suusden jou dur uren fan.”
‘Flanzend’ naar chocoladerepen slenterden hij en zijn buurtvriendjes daags daarop aan de Bolswarderweg langs een hele rij Amerikaanse legervoertuigen. Die roken heel speciaal. Naar peut en zo. Een halve eeuw later reden oude jeeps en ander materieel van Keep them Rolling door Sneek. Wat rook Kuipers vanaf de stoep? Exact dezelfde geur. ,,Ik herkende se anne lucht, niet iens an hoe at se dur útsagen…’’

Het bestuur van de Vereniging Historisch Sneek nodigt de leden hierbij uit voor de Algemene Ledenvergadering op dinsdag 24 maart, 20.00 uur in de Schuttersheuvel, Harmen Sytstrastraat 8a
Na de pauze, ongeveer 21.00 uur is het woord aan de heer Jaap Sonnenberg over ‘De Weduwe Joustra’. Dit deel van de avond is ook voor niet-leden toegankelijk.

Agenda ledenvergadering 2026 (concept)
Verslag ALV 2025
Jaarverslag 2025

Jos en Esther Abbink gauw gewend na jaren ‘in de vis’

Tekst: Willem Altena

Foto: Jan Blaauw

Jos en Esther Abbink zaten bijna hun hele werkzame leven ‘in de vis’. Ruim een jaar geleden deden ze de bekende winkel in de Galigastraat over aan (jarenlange medewerker en super-haringklaarmaker) Guus en echtgenote Henny Bleeker. Eindelijk de netten ophangen, oftewel: met pensioen!

,,Dat wende sneller dan we dochten”, bekende het paar in koor, dinsdag 27 januari in biebkelder De Waag op een drukbeklante VHS-praatochtend van ‘Dus dou bist un Sneker…’

Hoewel? Gewend? Nog geen uur na de zeer geanimeerde presentatie over het bijna honderdjarig familiebedrijf in de binnenstad stonden ze achter de toonbank in de dorpswinkel van hun Ysbrechtumer dorpsgenoot Johannes Greidanus.

Jos, schouderophalend: ,,Ach, ja. De bakker wu un dag of wat op fekaansie en tuggeliek de winkel open houwe. Toen seiden wij: nou je, dan gaan we dur ok un middag in staan. Un winkel, klanten, it blieft toch kriebelen’’.

Voor Esther hield het in, dat ze deze middag in het ‘onderkomen’ van de Vereniging Historisch Sneek verstek moest laten gaan. Sinds enkele maanden is zij hier een van de bedrijvigste vrijwilligers rond het ordenen en digitaliseren van het aldoor uitdijende archief van de club.

,,Machtig moai, interessant werk”, verzekert Esther. ,,Al die jaren hef ik sefeul klanten, Snekers foaral, sproken – en dan niet alleen over ut lekkere fisje. Je kregen fan alles te horen. Je hewwe de saak in ut sentrum, dus dur hoefde mar wat te speulen en te gebeuren, of wij waren oppe hoogte. Die ouwe ferhalen over bewoaners, panden en dingen hef ik in ut kopke opslagen. Dat ken ik hier nou bruke. En as ik iets niet weet, fraag it ut an Jos’’.

Voor een uitgebreid verhaal over de Abbinks en hun vishandel zie de eerstvolgende uitgave in maart van ons verenigingsmagazine De Waag.

Tekst: Willem Altena

Foto’s: Jan Blaauw

Maatschappelijk verantwoord ondernemen. Dingen doen voor Sneek en de Snekers, zonder er mee te koop te lopen. Directeur Geert Jan Douma is – ‘in alle bescheidenheid’ – trots op zijn (staal)bedrijf dat zes jaar terug onder zijn leiding het predicaat ‘koninklijk’ kreeg.

Maar dat is echt niet uitsluitend zijn verdienste, haastte hij zich te zeggen, dinsdagavond 25 november in een vol wijkgebouw De Schuttersheuvel. Allereerst moet je immers voor zo’n vorstelijke titel een eeuw oud zijn. ,,Alle eer aan onze voorouders die aan de basis stonden. Bovenal is mij al heel lang duidelijk dat je nooit iets alleen kan doen. Je hebt altijd anderen nodig, in dit geval: medewerkers, liefst de besten. Zonder ben je nergens. Die moet je koesteren. Klanten ook trouwens…’’

Iedereen die in Sneek op de lagere school (basisschool) heeft gezeten kent het Sinterklaassprookje. Elk jaar zo rond Sinterklaas werd dit opgevoerd door een enthousiaste groep vrijwilligers, veelal leerkrachten. Doelgroep: schoolkinderen tot 7/8 jaar. Dit jaar bestaat het Sinterklaassprookje in Sneek 100 jaar. Een geweldige prestatie om het zo lang vol te houden. Voor Atze Osinga aanleiding om de geschiedenis van het Sinterklaassprookje vast te leggen in een prachtig uitgegeven boek. Het sprookje werd niet 100 keer opgevoerd want de oorlog en de corona maakte het een aantal keer onmogelijk. Maar zeker is dat in 1925 het sprookje voor de eerste keer werd opgevoerd in de Harmonie in de Willem Lodewijkstraat. In de jaren daarna werden diverse locaties gebruikt. Zo zwierf het langs de Baptistengemeente, een bedrijfspand, Amicitia (nu Cine Sneek), de kantine van de RSG Magister Alvinus en vanaf 2012 in Theater Sneek. Aanvankelijk waren alleen de leerlingen van openbare scholen welkom, maar vanaf 1987, ruim 60 jaar na de start, konden ook de kinderen van PC- en RK- scholen van het spektakel genieten.
Atze Osinga loopt in zijn boek de hele geschiedenis langs. Citaten uit bestuursnotulen (soms hilarisch) en veel fotomateriaal maken het boek tot een bron van herkenning.
Bij de presentatie van het boek na de laatste voorstelling dit jaar werd het eerste exemplaar van het boek overhandigd aan de schrijver. Maar ook aan Hester Postma van Fries Scheepvaartmuseum en Ko Smorenburg van de VHS.

Het boek is niet te koop in de boekhandel maar wel in te zien in de bibliotheek van de VHS!

Zaterdagochtend 8 november hadden we weer een gezellige kennismakings ochtend voor onze nieuwe leden van het afgelopen jaar